یلدا یعنی چه؟ و از کجا آمده است؟

  1. خانه
  2. /
  3. رویدادها
  4. /
  5. یلدا یعنی چه؟ و از کجا آمده است؟

یلدا یکی از جشن‌ها و آیین‌های کهنی که ما ایرانیان، قرن‌ها و بلکه هزاران سال است که کماکان پاس داشته و برگزار می‌کنیم. آیین شب یلدا همان شب چله است که هر ساله در آخرین شب پاییز و طولانی‌ترین شب سال، برپا می‌داریم.آیینی که در آن خانواده‌های ایرانی گرد هم آمده تا با تجربه کردن لحظاتی شاد و مفرح، طولانی‌ترین شب سال را به صبح برسانند. ممکن است این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که یلدا یعنی چه؟ و از کجا آمده است؟

یلدا یعنی چه؟ و از کجا آمده است؟

اما چرا باید طولانی‌ترین شب سال برای ما ایرانی‌ها مهم باشد که پس از گذشت هزاران سال هنوز برای چنین شبی جشن برپا می‌داریم و درکنار هم جمع می‌شویم؟ در شب یلدا یا شب چله چه آیین‌هایی برگزار می‌شود و فلسفه هریک از این آیین‌ها چیست؟ اگر شما نیز علاقمند هستید تا با فلسفه برگزاری شب یلدا آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم تا این مقاله را تا به انتها دنبال کنید.

یلدا مبارک

 

نام شب یلدا از کجا آمده است؟

«یلدا» برگرفته از واژه‌ای سریانی به معنای «زایش» و یا «تولد» است. در قرن ۳ میلادی، میترا پرستان این اصطلاح را به ویژه در اشاره به شبی که الهه میترا در آن متولد شده بود، به کار گرفته و از آن استفاده می‌کردند.

اما چطور ممکن است یک نام سریانی (زبانی با ریشه سامی) بر یک جشن ایرانی (با ریشه هندواروپایی) گذاشته شود و به این نام شناخته شود؟

بیشتر بخوانید:  روز جهانی سمبوسه 2024

همانطور که اشاره شد که نام «یلدا» در زبان سریانی اشاره به تولد میترا دارد که یک خدای بسیار کهن در فرهنگ مردمان هندواروپایی (از جمله ایرانی ها) بود. پس تولد این خدای بزرگ باید در منابع دینی و مکتوب این اقوام نیز مورد اشاره قرار گرفته باشد. با این حال اصطلاح اصلی اوستایی (دوره زرتشت) و پارسی باستان (دوره هخامنشیان) برای این جشن ناشناخته است.

در کشور ما، هموطنان لر و بختیاری، بر این عقیده‌اند که یلدا ترکیبی از دو کلمه‌ی یل به معنای زرنگ و دا به معنی مادر است. بنابراین طبق این تعریف کلمه‌ی یلدا به معنی مادر زرنگ است که البته به زمستان اشاره دارد. برخی از این هموطنان بخش اول کلمه، یا همان یل را به معنای بزرگ،دراز،طولانی،عظیم ،تنومند و واژه دا را نیز معادل دی و به معنای مادر در نظر می‌گیرند. با این تعریف می‌توان  یلدا را به معنی آغاز ماه مادر(دی‌ماه)، یا مادر تمام ماه ها وفصل های سال تفسیر کرد. در این تفسیر دی ماه، در واقع ماه درد، رنج، سرما ،فراوانی نعمت برف وباران است.

در برخی از منابع اعتقاد بر این است که در زبان فارسی میانه (دوره اشکانی و ساسانی)، این شب به «زایش مهر» موسوم بوده است. از سوی دیگر اصطلاح فارسی «شب چله»، به نظر می‌رسد اصطلاحی نسبتاً جدید باشد.

شب چله:

شب چله هم که مترادف شب یلداست از آن رو به کار گرفته شده که چهل روز اول زمستان را «چله بزرگ» و بیست روز بعد از آن را «چله کوچک» نامیده‌اند. مشخص نیست که کلمه «یلدا» از چه زمانی به زبان فارسی وارد شده است. این موضوع به اعتقاد برخی کارشناسان به اولین جوامع مسیحی بازمی گردد که به علت تعقیب در امپراتوری روم در قرون اول میلادی به قلمرو ایران پناه آورده بودند. این جوامع که اغلب سریانی (و یا حتی ایرانی بوده اند) با فرهنگ میترایی آشنا و حتی آن را با اعتقادات جدید مسیحی خود نیز ترکیب کرده بودند. به دنبال ظهور اسلام و مسلمان شدن ایرانیان، احتمالا نام زرتشتی این جشن فراموش شد و نام سریانی آن که با فرهنگ مسیحی در ارتباط بود باقی ماند.

بیشتر بخوانید:  روز جهانی آشپز، علم و هنر در خدمت تجربه طعم‌های لذت‌بخش

این جشن در میان ایرانیان از یک جشن عمومی به شکل یک جشن خانگی و خانوادگی باقی ماند. ايرانيان قديم شادي و نشاط را از موهبت هاي خدايي و غم و اندوه و تيره دلي را از پديده هاي اهريمني مي پنداشتند.

علت جشن گرفتن شب یلدا:

مراسم نوروز، جشن مهرگان، جشن سده، چهارشنبه سوري و شب يلدا و سنت هاي ديگر در واقع بيانگر اين حقيقت است كه ايرانيان پس از رهايي از بيدادگري و ستم به شكرانه بازيافتن آزادي، جشن برپا مي ساختند و پيروزي نيكي بر بدي و روشنايي بر تاريكي و داد بر ستم را گرامي مي داشتند.

شب يلدا نيز يكي از اين موارد است. در دوران كهن، شب مظهر تاريكي و تباهي و وحشت بوده و اغلب سعي مي كردند كه شب هنگام با افروختن آتش و افزودن نور، خانه روشن باشد. تا پليدي و تباهي در آن راه نيابد. شب يلدا طولاني ترين شب ها است. يعني تسلط تاريكي بر زمين از تسلط نور خورشيد و روشنايي مي كاهد. چون فرداي اين شب روشنايي بر ظلمت غالب و روز طولاني مي شود، ايرانيان تولد دوباره خورشيد را كه مظهر روشنايي است جشن مي گيرند.

در ايران كهن هر يك از سي روز ماه، نامي ويژه دارد، كه نام فرشتگان است. نام دوازده ماه سال نيز در ميان آنهاست. در هر ماه روزي را كه نام روز با نام ماه يكي باشد، جشن مي گرفتند .

دي ماه، در ايران كهن، چهار جشن، وجود داشت. نخستين روز دي ماه و روزهاي هشتم، پانزدهم و بيست و سوم، سه روزي كه نام ماه و نام روز يكي بود. و در اين سي روز ماه، سه روز آن «دي» نام دارد و هر سه روز را در گذشته جشن مي گرفتند. امروز از اين چهار جشن تنها شب نخستين روز دي ماه، يا شب يلدا را جشن مي گيرند، يعني آخرين شب پاييز، نخستين شب زمستان، پايان قوس، آغاز جدي و درازترين شب سال. ما نیز در پونک شیر خاوران در کنار شما عزیزان یلدا را جشن میگیریم. یلدا مبارک.

بیشتر بخوانید:  روز جهانی سمبوسه 2024
مطالب مرتبط:
از توجه شما سپاسگزاریم.
سایر مطالب تکین

۸ دیدگاه. دیدگاه تازه ای بنویسید

  • درود
    یلدا که دو بخش یل +دا .یل در لهجه لری به معنی بزرگ،تنومند،هیکلی،طویل،عظیم ویه معنی دیگه هم داره یعنی زرنگ،زیرک.
    دا در لری یعنی مادر ،که لرهای بختیاری به مادر میگن دا .لرهای سمت فارس،گوهگیلویه،استان بوشهر میگن دی .
    ماه دی ،دی ماه ماه مادر ،زایش،مادر همه ماه‌ها فصل های سال،ماه درد ورنج وسرما ماه برکت وبارش برف وباران. یلدا کاملا ایرانی پارسی هست ،حروف والفبای عربی هم برگرفته از زبان مقدس پارسی هست

    پاسخ
    • درود بر شما کوروش عزیز، و سپاس از توجهی که به این صفحه داشتین، ما این مطالب رو به متن مقاله اضافه خواهیم کرد، همراهی و نظر لطف شما، باعث افتخار ماست.

      پاسخ
  • یلدا از دو بخش تشکیل میشه که: یل در لهجه لری (پارسی)قدیم یعنی بزرگ،گنده،دراز،طولانی،عظیم ،تنومند و واژه دا هم یعنی دی یا دا به معنی مادر میباشد کاملا پارسی و ایرانی هست تازه لغات عربی هم برگرفته از پارسی قدیم هست.
    ماه دی یا دی ماه یعنی ماه مادر،زایش،زاینده مادر تمام ماهها وفصلهای سال ،ماه درد ورنج سرما ،فراوانی نعمت برف وباران در کل سال فقط دراین ماه اهمیت دارد

    پاسخ
    • سعید عزیز، درود بر شما و سپاس از توجهی که به سایت تکین داشتین. ما با افتخار این تعریف و معنی رو هم به متن سایتمون اضافه می‌کنیم، و از همراهی شما بسیار خرسندو سپاسگزاریم.

      پاسخ
  • شب یلدا .
    یل به معنای زرنگ و دا به معنی مادر یلدا یعنی مادر زرنگ و این اسم کاملا لری هست .
    ایرانیان در گذشته و تا امروز این شب و روز رو جشن میگرفتن و با پختن گندم برشته و کدو و یکسری چیز های دیگه که یا از قدیم بوده یا تازه اظافه شده این جشنو برگذار میکردن .
    چرا گندم برشته و کدو درست میکنن میخورن چون داریم وارد زمستان میشیم و ما قدر گندم و کدو که در کتابها یا از نقل و قول بزرگان که میگن گندم اول شکل کدو بوده و گندم داخل کدو بوده مردم برای این قدر این دوتارو میدونن که زمستان گشنه نمان .نام یلدا کاملا ایرانی هست و ما لرها مخصوصا بختیاری ها هنوزم به زرنگ میگیم یل و مادر هم میگیم دا .
    یلدا یعنی مادر زرنگ که همان زمستان میشه .
    اسم و رسم کاملا ایرانی هست جایه دیگه دنبالش نگرد .

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

happy Yalda
خمیر پیراشکی فلفلی تکین
خمیر پیراشکی زعفرانی تکین
خمیر پیراشکی ساده تکین
پنیر پیتزا رنده 2 کیلویی (ظرف) تکین
پنیر پیتزا ورقه 400 گرمی تکین
پنیر پیتزا پروسس ورقه ای 180 گرمی تکین
خمیر پیتزا مینی تکین
پنیر پیتزا یک کیلویی سوپر مارکتی رویال
پنیر پیتزا 180 گرمی تکین
پنیر پیتزا دو کیلویی تکین
تاپینگ پیتزا دانمارکی تکین
تاپینگ پیتزا ویژه تکین
تاپینگ پیتزا اسنکی تکین
خمیر پیتزا زعفرانی تکین
خمیر پیتزا ساده تکین
پنیر پیتزا ویژه ظرفی تکین
خمیر پیراشکی فلفلی تکین

جدید‌ترین مطالب